متولد شده ، و مادر وى و چهار برادرى كه هريك از وى به ترتيب كوچك‌تراند ( چنان‌كه در « تاريخ نائين 4 : 52 » فرموده ) دختر حاج ميرزا على اكبر بوده . و مرحوم ميرزا نخست در اصفهان در نزد مرحوم حاج شيخ محمد باقر نجفى ( 1235 ج 3 ش 489 ) و ميرزا ابو المعالى كرباسى ( 1247 ج 4 ش 699 ) درس خوانده و آنگاه بعتبات رفت « 1 » و آنجا نخست در سامره در نزد ميرزاى شيرازى و سيد محمد فشاركى و بعدا در كربلا نزد آقاى صدر و سپس در نجف نزد آخوند خراسانى سالها تحصيل نمود تا خود از اعاظم علما و محققين فقها گرديد ، و در موقعى كه مشروطه‌خواهى در ايران پيدا شد وى مانند آخوند مرقوم از طرفداران اين نهضت بود چندان كه رساله‌ئى چنان‌كه ذكر مىكنيم در اين‌باره تأليف فرمود و البتّه بدين سبب مخالفين مشروطه نظر خوبى بوى نداشتند . و وى بعد از وفات حاج ميرزا محمد تقى شيرازى و آقاى شريعت مرجعيت تامه بلكه رياست عامه فرقه شيعه را بهم رسانيد ، چنان‌كه در آن زمان رياست تقليد و ايصال سهام امام و ساير مهمات و أحكام فقط بوى و آقا سيد ابو الحسن اصفهانى و آقا ضياء الدّين عراقى و حاج شيخ عبد الكريم يزدى انحصار يافت . و چون دولت عراق كه بمجاهدت و اهتمام علماء شيعه استقلال بهم رسانيده بود خواست انتخابات مؤسسان فراهم كند و مرحوم حاج شيخ مهدى خالصى آن را منافى با استقلال آن مملكت مىدانست فتوى بر حرمت آن داد و بالنتيجه دولت عراق وى را در شب 3 شنبه 10 ذىالقعده الحرام 1341 بحجاز و ايران تبعيد كرد « 2 » ، مرحوم ميرزا و آقا سيد ابو الحسن اصفهانى بر اين عمل دولت اعتراض كردند و هر دو در اواخر ذىالقعده به طرف ايران معترضانه حركت نمودند و چندين ماه در ايران ماندند . و چون عمل دولت عراق در ممالك اسلامى اثرى بد پيدا كرد ناچار دولت در اين اقدام تجديدنظر نموده و علما را بعراق

--> - تأليف عالم فاضل محقق صديقنا الحاج شيخ محمد هادى امينى نجفى ( سلمه اللّه تعالى ) و ايشان تاريخ تولد ميرزا را بدون ذكر مأخذ بسال ( 1273 ) نوشته‌اند . م . ( 1 ) در « نقبا » گويد : وى بسال ( 1303 ) باتفاق مرحوم آقا سيد محمد باقر درچه‌اى ( 1264 ج 4 ش 1072 ) بعراق مهاجرت كرد . م . ( 2 ) چنان كه در شرح حال مرحوم خالصى ( ش 1349 ص 2147 ) گذشت . م .